De arbeiders die vol goede moed naar Amsterdam waren getrokken om werk te zoeken, hadden het niet gemakkelijk. De ene dag was er werk, de andere dag niet. Vanwege dit onzekere bestaan en het leven in de stad, waar de boeren maar met moeite aan konden wennen, zochten velen hun heil in de drank: hoe sterker hoe beter. Ook tijdens het werk werd veel alcohol gedronken, waardoor de prestaties zeer onder de maat waren. Werkgevers vonden dat het zo niet langer door kon gaan, er moest iets tegen het drankgebruik gedaan worden. Op initiatief van de werkgevers en hun vrouwen zijn er mede om die reden koffiehuizen opgericht.

De bedrijven deelden bonnen uit aan de arbeiders waarmee zij gratis of tegen gereduceerde prijs koffie konden drinken bij het koffiehuis in de buurt. Zo trachtten zij te voorkomen dat de arbeiders naar de kroeg gingen om zich een stuk in de kraag te drinken.

De enige alcoholische drank die in koffiehuizen geschonken werd, was bier. Sterke drank werd niet geserveerd.

Het Koffiehuis van den Volksbond

Aan het Kadijksplein zit het "Koffiehuis van den Volksbond". Het is inmiddels een restaurant geworden, maar het opschrift boven de ingang herinnert nog uit die tijd. Na de oorlog heeft het pand jarenlang leeg gestaan, totdat "Kees" (een begrip op het Kadijkseiland) het in 1986 kraakte. Daardoor redde hij het koffiehuis van sloop, want men wilde juist op die plek naast de ingang van het Entrepotdok, een parkeerterrein maken.